Genitiv to dopełniacz, czyli czwarty przypadek w języku niemieckim. Odpowiada na pytanie Wessen? (Czyj? / Czyja? / Czyje?).
Służy przede wszystkim do wyrażania przynależności, własności oraz relacji między dwoma rzeczownikami (odpowiednik polskiego „kogo? czego?”).
1. Jak tworzymy Genitiv?
W Genitivie zmieniają się rodzajniki, a do rzeczowników rodzaju męskiego i nijakiego dodajemy końcówkę -s lub -es.
| Rodzaj | Rodzajnik określony | Rodzajnik nieokreślony | Końcówka rzeczownika | Przykład | Tłumaczenie |
| Męski (der) | des | eines | + -(e)s | das Auto des Vaters | samochód ojca |
| Nijaki (das) | des | eines | + -(e)s | die Farbe des Bildes | kolor obrazu |
| Żeński (die) | der | einer | brak | das Buch der Frau | książka kobiety |
| L. mnoga (die) | der | — | brak | die Spielzeuge der Kinder | zabawki dzieci |
Kiedy dodajemy -es, a kiedy -s?
-es dodajemy do słów jednosylabowych (np. des Mannes, des Kindes) oraz zakończonych na -s, -ß, -x, -z (np. des Tages, des Formulars).
-s dodajemy do słów wielosylabowych (np. des Lehrers, des Autos).
2. Sytuacje, w których używamy Genitivu
a) Wyrażanie przynależności i posiadania (Przypadek rzeczownikowy)
To najczęstsze zastosowanie – łączenie dwóch rzeczowników.
-
Das ist das Haus meines Bruders. – To jest dom mojego brata.
-
Die Tür der Wohnung ist zu. – Drzwi mieszkania są zamknięte.
b) Nazwy własne i imiona (dodanie końcówki -s)
Gdy mówimy o imionach lub nazwach, nie dodajemy rodzajnika, lecz końcówkę -s bezpośrednio do imienia (stawiamy je przed rzeczą, którą posiada).
-
Annas Hund ist sehr lieb. – Pies Anny jest bardzo miły.
-
Deutschlands Hauptststadt ist Berlin. – Stolicą Niemiec jest Berlin.
c) Po określonych przyimkach
Niektóre przyimki w języku niemieckim zawsze wymagają użycia Genitivu. Najważniejsze z nich to:
-
während (podczas): während des Unterrichts (podczas lekcji)
-
wegen (z powodu): wegen des Regens (z powodu deszczu)
-
trotz (mimo): trotz der Kälte (mimo zimna)
-
statt / anstatt (zamiast): statt eines Autos (zamiast samochodu)
3. Ważna uwaga potoczna (Genitiv vs. Dativ)
W języku potocznym (mówionym) Niemcy bardzo często zastępują trudniejszy Genitiv konstrukcją von + Dativ.
-
Genitiv (oficjalny/pisany): Das ist das Auto meines Vaters.
-
Dativ (mówiony/potoczny): Das ist das Auto von meinem Vater.
Obie wersje są zrozumiałe, jednak znajomość i używanie Genitivu jest cechą języka dojrzałego, eleganckiego i wymaganego na egzaminach od poziomu B1/B2.