W języku niemieckim czasowniki nie odmieniają się przez przypadki (przez przypadki odmieniają się rzeczowniki i zaimki), lecz przez osoby i czasy (koniugacja).
Czasownik rozdzielnie złożony (np. anrufen – dzwonić) składa się z przedrostka (an-) oraz czasownika głównego (rufen). Główna zasada polega na tym, że przedrostek odłącza się od czasownika i wędruje na sam koniec zdania.
1. Czas teraźniejszy (Präsens) – odłączenie przedrostka
Odmieniamy tylko rdzeń czasownika (rufen), a przedrostek (an) stawiamy na końcu zdania.
-
ich rufe ... an (ja dzwonię)
-
du rufst ... an (ty dzwonisz)
-
er/sie/es ruft ... an (on/ona/ono dzwoni)
-
wir rufen ... an (my dzwonimy)
-
ihr ruft ... an (wy dzwonicie)
-
sie/Sie rufen ... an (oni/Pan/Pani dzwoni)
Przykłady zdaniowe:
-
Ich rufe dich morgen an. – Dzwonię do ciebie jutro.
-
Er ruft seine Mutter an. – On dzwoni do swojej mamy.
2. Czas przeszły złożony (Perfekt) – przedrostek z przodu przed czasownikiem głównym „-ge-”
W czasie przeszłym Perfekt tworzymy imiesłów (Partizip II). Przedrostek ge- wskakuje pomiędzy przedrostek a czasownik główny:
-
Ich habe dich gestern angerufen. – Zadzwoniłem do ciebie wczoraj.
-
Hast du den Arzt angerufen? – Czy zadzwoniłeś do lekarza?
3. Gdy czasownik rozdzielny ląduje na końcu (Bezokolicznik i Spójniki)
Przedrostek nie odłącza się i pozostaje połączony z czasownikiem w dwóch sytuacjach:
-
Z czasownikiem modalnym (bezokolicznik na końcu):
-
Ich muss dich heute anrufen. – Muszę do ciebie dzisiaj zadzwonić.
-
-
W zdaniu podrzędnym (szyk końcowy po spójnikach np. weil, dass):
-
Ich bin froh, weil du mich anrufst. – Cieszę się, ponieważ do mnie dzwonisz.
-
4. Pułapka składniowa – Ważna uwaga dla uczniów
Warto zwrócić uwagę na przypadek po czasowniku anrufen. W języku polskim dzwonimy do kogoś (Celownik / Dopełniacz), a w niemieckim anrufen wymaga Biernika (Akkusativ) – dzwonimy „kogoś”:
-
PL: Dzwonię do mojego brata.
-
DE: Ich rufe meinen Bruder (Akkusativ) an. (Nie: „zu meinem Bruder”)